Skale modalne – wprowadzenie

Skale modalne to system siedmiu skal diatonicznych wywodzących się z tradycji muzyki starogreckiej, które w muzyce jazzowej pełnią istotną funkcję w zakresie harmonii, melodii oraz improwizacji. Każda z tych skal oparta jest na innym stopniu gamy durowej i charakteryzuje się unikalnym układem interwałów, co nadaje jej odrębny kolor brzmieniowy (tzw. modalność).

Wyróżnia się siedem podstawowych trybów (modalności):

  1. Jońska (I) – odpowiada gamie durowej (np. C–D–E–F–G–A–B), brzmi jasno i stabilnie.
  2. Dorycka (II) – minorowa z dużą sekstą (np. D–E–F–G–A–B–C), używana często w jazzie modalnym.
  3. Frygijska (III) – minorowa z obniżoną sekundą (np. E–F–G–A–B–C–D), kojarzona z brzmieniem hiszpańskim.
  4. Lidyjska (IV) – durowa z podwyższoną kwartą (np. F–G–A–B–C–D–E), ma jasny, zawieszony charakter.
  5. Miksolidyjska (V) – durowa z obniżoną septymą (np. G–A–B–C–D–E–F), często używana w dominancie modalnej.
  6. Eolska (VI) – odpowiada gamie molowej naturalnej (np. A–B–C–D–E–F–G).
  7. Lokrycka (VII) – minorowa z obniżoną kwintą i sekundą (np. B–C–D–E–F–G–A), najmniej stabilna i rzadko stosowana jako tonalny punkt odniesienia.

W jazzie skale modalne zyskały szczególne znaczenie w latach 50. i 60. XX wieku, wraz z rozwojem nurtu jazzu modalnego (np. w twórczości Milesa Davisa i Johna Coltrane’a). Improwizacja oparta na modalności zamiast klasycznego systemu funkcji harmonicznych otworzyła nowe możliwości ekspresji i podejścia do formy muzycznej.