Akordy rozszerzone to fundamentalny element harmonii jazzowej, który pozwala wzbogacić brzmienie i nadać mu charakterystyczną głębię oraz kolorystykę. Są to akordy wykraczające poza podstawowy trójdźwięk lub czterodźwięk, zawierające dodatkowe dźwięki takie jak septymy, nony, undecymy czy tercdecymy.
Budowa akordów rozszerzonych
- Septyma (7) — akord z dodatkowym dźwiękiem septymy (np. Cmaj7, C7, Cm7).
- Nona (9) — septymowe akordy z dodaną noną (np. C9, Cm9).
- Undecyma (11) — akordy z jedenastym stopniem (np. C11).
- Tercdecyma (13) — akordy z trzynastym stopniem (np. C13).
Ważne jest, że nie wszystkie dźwięki muszą być grane jednocześnie — często pomija się kwintę lub niektóre rozszerzenia, aby zachować klarowność.
Funkcje i zastosowanie
- Kolorystyka harmoniczna
Akordy rozszerzone dodają bogactwa barw i umożliwiają subtelne różnicowanie brzmienia, co jest szczególnie ważne w improwizacji i aranżacji. - Funkcje dominantowe i modalne
Akordy z dodatkowymi stopniami często pełnią funkcje dominantowe (np. C13 jako V7) lub modalne, co wpływa na wybór skal do improwizacji. - Prowadzenie głosów
Dzięki dodatkowym dźwiękom możliwe jest bardziej płynne i interesujące prowadzenie głosów między akordami, co zwiększa muzykalność progresji.
Przykłady akordów rozszerzonych od dźwięku C:
- Cmaj7 (C–E–G–B)
- C9 (C–E–G–B♭–D)
- C11 (C–E–G–B♭–D–F)
- C13 (C–E–G–B♭–D–A)
Praktyczne wskazówki
- W improwizacji nad akordami rozszerzonymi warto wykorzystywać skale zawierające odpowiednie rozszerzenia, np. skalę lidyjską dla akordu maj7 czy skalę alterowaną dla akordu dominantowego z rozszerzeniami.
- Przy aranżacji zwróć uwagę na rozłożenie dźwięków w różnych instrumentach, aby uniknąć nadmiaru i zbytniego zagęszczenia.
- Ćwiczenia prowadzenia głosów z uwzględnieniem rozszerzeń pomagają zrozumieć ich funkcję i wpływ na harmoniczny kontekst.
Akordy rozszerzone to podstawa harmonii jazzowej, otwierająca przed muzykiem szerokie możliwości wyrazu i kreowania nastroju. Ich opanowanie jest kluczowe dla zaawansowanego rozumienia i tworzenia muzyki jazzowej.